Tanja Fraai: ‘Emancipatie van de Curaçaose kunst was een leidende factor’

De Wonderboom, kunst van Capricorne is de eerste documentaire van Tanja Fraai. In het dagelijks leven is zij debatleider, programmamaker en journalist. De Wonderboom toont het portret van de Curaçaose kunstenaar Capricorne, maar gaat ook over culturele emancipatie en de zoektocht van de Curaçaose samenleving naar haar eigen culturele identiteit. Festivalreporter Renate Roze sprak Tanja Fraai over haar debuutfilm, die vrijdag [16 augustus 2013] in Rialto wordt vertoond.

Fraai vertelt dat ze de documentaire in eerste instantie maakte voor Curaçao, waar deze in première ging. Ze wil met de film een stukje recente geschiedenis laten zien die van invloed is geweest op de culturele identiteitsvorming. Fraai: “Een leidende factor in de film is de emancipatie van de Curaçaose kunst en de oprichting van de Akademia di Arte, waarbij Capricorne betrokken was. In de jaren ’70 en ’80, terwijl kunstenaars opgeleid werden aan de academie, was er op het vlak van kunst een kleine revolutie gaande.” Er was toen echter ook tegenwerking vanuit de overheid, wat ertoe leidde dat de academie uiteindelijk moest sluiten. In de film komen verschillende Curaçaoënaars aan het woord die hun visie geven over deze geschiedenis en over het belang van kunstonderwijs op het eiland.

Emancipatie door film
Fraai vertoonde niet alleen haar film op Curaçao, ze gaf er vervolgens ook workshops. Daarover vertelt ze. “Capricorne is iemand die heel erg gelooft in emancipatie door kunst. Ik dacht, laat ik daar iets aan koppelen, en zo kwam ik op ‘emancipatie door film’. Over dat onderwerp ben ik workshops gaan geven op Curaçaose middelbare scholen. Zo kon ik het gedachtegoed van Capricorne doorgeven aan de jeugd.” Dat haar film ook op World Cinema Amsterdam vertoond zou worden kwam voor Fraai als een positieve verrassing.

Internationaal publiek
De Wonderboom is gefilmd in de landen waar Capricorne heeft gewoond: Curaçao, Nederland en Brazilië. Fraai verwacht dat de film zich goed leent om in verschillende landen te worden vertoond. “Ik zie het als een film voor internationaal gebruik. Hij is ook vertaald naar het Portugees en het Spaans, zodat de documentaire ook in Brazilië en Venezuela kan worden vertoond. Voor Nederlanders is een film over Curaçao misschien niet zo herkenbaar. Terwijl men in Brazilië en Venezuela meer dingen zal herkennen in deze film en er dus ook meer publiek voor is.”

Gesloten kunstenaar
Tijdens het filmproces bleek het moeilijk te zijn om Capricorne zelf zijn verhaal te laten vertellen. Hij bleek een denker en een dromer, die niet makkelijk praat over zijn werk of over zichzelf. “Als filmmaker wil je allerlei beweegredenen horen, maar hij is niet een type dat makkelijk informatie prijsgeeft. Het filmen van de kunstenaar voelde soms als een strijd.” Maar Fraai is geïntrigeerd door de manier waarop Capricorne’s werk zich wereldwijd heeft verspreid. “Hij is een kunstenaar met een grote reikwijdte. Als je ziet wat hij nalaat, wat hij internationaal geëxposeerd heeft; in Mexico, in Japan. Er zijn zoveel mensen die een werk van hem in huis hebben hangen. Ik was aangenaam verrast dat ook Raymond Walravens (directeur van World Cinema Amsterdam) Capricorne al kende.”

Volgend project
Fraai heeft al een idee voor een volgende film, die ook over Curaçao zal gaan. Ze vertelt: “Een concept voor een volgend filmproject is ‘Curaçao in 30 songs’. Curaçao heeft een orale traditie, er wordt veel overgedragen in verhalen en liederen. Het lijkt mij mooi om aan de hand daarvan een verhaal te kunnen vertellen over de sociale geschiedenis van Curaçao.”

Zoals verschenen op: http://www.worldcinemaamsterdam.nl/index.php/nl/menu-types/1629-interview-met-de-regisseurs